یادداشت

طی دهه‌های اخیر تعداد زنان سرپرست خانوار در کشور رو به افزایش گذاشته است

 زنانی که نه الزاما به دلیل مرگ همسر یا طلاق سرپرست خانوار شده‌اند که بعضا دخترانی را نیز شامل می‌شود که به تنهایی زندگی کرده و حتی سرپرستی خواهران و برادران خود را برعهده دارند.

براساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال 95؛ از کل جمعیت 79 میلیون و 926 هزار نفری ایران بالغ بر 39 میلیون و 427 هزار نفر را زنان تشکیل می‌دهند که سهمی 49 درصدی از کل جمعیت کشور را شامل می‌شوند. این برآورد حاکی از آن است که از جمعیت زنان ایران 64.3 درصد دارای همسر هستند.

سرشماری‌ای که اواخر سال گذشته تهیه شد نشان می‌دهد که حدود 9.5 درصد از زنان به دلیل فوت همسر یا طلاق، بدون همسر زندگی می‌کنند. از این میزان 7.3 درصد همسر خود را به علت فوت از دست داده‌اند و 2.2 درصد نیز از همسر خود طلاق گرفتند. براین اساس این دو گروه از زنان عمدتا به سرپرستان خانوار تبدیل شدند که البته طبق تعاریف زنان سرپرست خانوار، باید جمعیت آنها را به مراتب بیش از 9.5 درصد کل جمعیت زنان دانست. طبق همین گزارش 26.2 درصد از دختران نیز وجود دارند که تاکنون ازدواج نکردند که بخشی از آنها نیز بنا به سبک زندگی در گروه زنان سرپرست خانوار قرار می‌گیرند.

اما آنچه که در این میان حائز اهمیت است روند رو به رشد تعداد زنان سرپرست خانوار است. در سال‌های اخیر بارها از رشد جمعیت این گروه صحبت شده است، به ویژه افزایش آمار طلاق سهم قابل ملاحظه‌ای در رشد جمعیت زنان سرپرست خانوار داشته است. گرچه برخی کارشناسان روند رو به افزایش مهاجرت زنان و دختران به شهرهای بزرگ برای یافتن شغل یا ادامه تحصیل را نیز به عنوان یکی از دلایل رشد جمعیت زنان سرپرست برمی‌شمارند.

طبق آمار برآورد شده، در سال 85 زنانی که همسر خود را به دلیل فوت از دست داده بودند برابر با 6.5 درصد بوده که این میزان یک دهه بعد یعنی در سال گذشته به 7.3 درصد رسیده است. در عین حال جمعیت زنانی که به واسطه طلاق به سرپرست خانوار تبدیل شدند نیز از 0.9 درصد در سال 85 به 2.2 درصد در سال گذشته افزایش یافته است.

بنا به اعتقاد کارشناسان با تغییر ساختار فرهنگی و اجتماعی، جمعیت زنان سرپرست خانوار در سال‌های آینده همچنان رو به افزایش خواهد گذاشت؛ زنانی‌که به سرپرستان خانوار تبدیل می‌شوند و چه بسا تا پایان عمر به تنهایی خانواده خود را اداره خواهند کرد. اما این مسئله آنجا بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد که بسیاری از این زنان فاقد مهارت و توانمندی لازم برای اداره زندگی و معیشت خود و خانواده‌شان هستند و این موضوع می‌تواند بیش از پیش آنها را آسیب‌پذیر سازد. گرچه به راحتی نمی‌توان روند رو به رشد جمعیت زنان سرپرست خانوار را مدیریت کرد یا حتی کاهش داد اما آنچه که در این میان می‌تواند به کنترل آسیب‌های احتمالی ناشی از این شرایط منجر شود، اجرای سیاست‌هایی در جهت توانمندسازی، مهارت‌آموزی و در واقع آماده‌سازی این زنان برای مدیریت اقتصادی و اجتماعی خود و خانواده‌شان است که این امر باید با نگاهی کلان به ابعاد مختلف این مسئله در دستور کار نهادهای مختلف قرار گیرد.

به اشتراک بگذارید